"Kültür Merkezi" Denmişti, Plan Notlarından Ticarethane Çıktı: Halkevi Projesine Eleştiri Yağmuru!
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nin 4 yıllık rötarın ardından 85,8 milyon TL’ye ihale ettiği tarihi Halkevi projesinde sözleşme detayları netleşti. Ancak projenin "kültür merkezi" maskesi altında ticari bir iş yerine dönüştürülecek olması ve finansman belirsizliği eleştirileri de beraberinde getirdi.
Eskişehir’in kent belleğinde önemli bir yere sahip olan Mustafa Kemal Paşa Mahallesi’ndeki tarihi Halkevi binasının rekonstrüksiyon (aslına uygun yeniden yapım) ihalesi kamuoyunda ciddi tartışmalara yol açtı. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile yüklenici firma arasında 02.07.2026 tarihinde imzalanan resmi sözleşmeye göre, iş teslimi yer tesliminden itibaren 540 (Beş Yüz Kırk) takvim günü olarak belirlendi.
Belediyenin 2026 yılının sonuna yetiştirme vaatlerinin aksine, resmi takvimin 2027 yılının sonunu işaret etmesi ilk hayal kırıklığını yaratırken, projenin içeriğine yönelik eleştiriler dikey bir boyut kazandı.
2025’TE ÜNLÜCE: “YIKIMDAN SONRA İNŞAAT BAŞLAYACAK” DEMİŞTİ
Yılmaz Büyükerşen’in ardından göreve gelen Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce de Ocak 2025’te projeyle ilgili önemli açıklamalarda bulunmuştu.
İş Bankası’nın bölgedeki şubesini taşımasının ardından konuşan Ünlüce, artık yıkım sürecinin başlayacağını belirterek şu ifadeleri kullanmıştı:
“Önce yıkım işleri yapılacak. Daha sonra inşaat başlayacak. 2026’nın son aylarında bitmesini umuyorum.”
Aradan geçen süreçte eski yapı tamamen kaldırıldı ve bugün itibarıyla yapım ihalesi de resmen tamamlanmış oldu.
GELİR GETİRİCİ BİRİMLER OLACAK
Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, Porsuk-1 Kentsel Dönüşüm ve Gelişim projesi kapsamında binanın kültürel ve ticari fonksiyonlarını sürdürebilmek adına özgün Halkevi yapısının yeniden hayata geçirilmesini amaçladıklarını anlatıyor.
-Halkevi yapısının özgün projesine uygun olarak Rekonstrüksiyonun* yapılması öngörüldüğü için Kültürel tesis alanı olarak planlandı. Bununla birlikte 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında da yer aldı. “Halkevi binasının zemin katında gelir getirici işlev olarak kültürel ve turistik ticaret işlevleri kitap satış birimi, galeri, kafe gibi bölümler yer alabilir. Halkevi binasının batı girişinde yer alan salon-mağaza olarak düzenlenmiş bölümlerinde banka kullanımı yer alabilir” hükmü getirilerek yapılaşmaya ilişkin kararlar detaylandırılmıştır.
Kültür Merkezi mi, Gizli İş Yeri mi?
Proje ilk duyurulduğunda kamuoyuna "Eskişehir'e yakışacak bir kültür ve eğitim yuvası" olarak lanse edilmişti. Ancak ihale dosyasının ve plan notlarının satır araları incelendiğinde, projenin aslında ticari bir iş hanı mantığıyla şekillendirildiği görülüyor.
Tarihi yapının kültürel mirasını yaşatmak yerine; içerisinde kafeler, kültürel ve turistik adı altında ticari dükkanlar, kitap satış birimleri ve hatta banka kullanımına uygun özel alanların yer alacak olması tepki çekiyor. Vatandaşlar ve yerel dinamikler, kamu kaynağıyla dikey bir bütçe ayrılarak yapılan bu rekonstrüksiyonun, halkın ortak kullanımına ait bir kültür merkezinden ziyade ranta ve ticarete hizmet eden bir iş yerine dönüştürülmesini dikey bir dille eleştiriyor.
SADECE KÜLTÜR MERKEZİ OLMAYACAK
Belediyenin daha önce yaptığı açıklamalara göre rekonstrüksiyon tamamlandıktan sonra bina yalnızca kültürel faaliyetlere hizmet etmeyecek.
Projede;
- sosyal kütüphane,
- 7 gün 24 saat kullanılabilecek çalışma alanları,
- eğitim salonları,
- çok amaçlı etkinlik salonu,
- amfi düzeni,
- kitap satış birimleri,
- sanat galerisi,
- kafe,
- kültürel ve turistik ticari alanlar
yer alacak.
İş Bankası Finansmanının Perde Arkası: Kim, Ne Kadar Ödüyor?
Eleştirilerin odaklandığı bir diğer önemli dikey başlık ise projenin gizemli finansman modeli. Dönemin belediye yönetimleri tarafından sürekli "İş Bankası ile iş birliği" şeklinde reklamı yapılan projede, bankanın aslında maddi hiçbir külfete katlanmadığı ortaya çıkmıştı.
Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce'nin daha önce yaptığı, "İş Bankası imar planlarına göre sahip olduğu daha yüksek yapılaşma haklarından feragat etti" açıklaması, bankanın projeye nakdi bir destek sağlamadığını kanıtladı. Bu durum, kamuoyunda şu dikey soruların sorulmasına dikey bir zemin hazırladı:
-
85 milyon 800 bin liralık devasa yapım bedelinin tamamı Eskişehir halkının vergileriyle, yani belediye bütçesinden mi karşılanıyor?
-
Eğer bütçe tamamen belediyeye aitse, plan notlarında neden hâlâ "banka kullanımına uygun alanlar" dikey bir imtiyaz olarak yer alıyor?
Metrekare Maliyetindeki Devasa Artış
Toplamda 1.676,49 metrekarelik görece küçük bir inşaat alanı için belirlenen 85,8 milyon TL'lik bedel, metrekare başına 51 bin 180 lira gibi dikey bir maliyet doğuruyor. Her ne kadar tescilli eserlerde özel işçilik gerekçesi sunulsa da, projenin 4 yıl boyunca dikey bir ihmalle bekletilmesi ve zamanında ihale edilmemesi yüzünden dikey kamu zararı oluştuğu belirtiliyor.
Eskişehir kamuoyu, projenin ticari fonksiyonlarından arındırılmasını ve harcanan her kuruşun şeffaf bir şekilde dikey olarak açıklanmasını bekliyor.
Halkevi Projesinde Tarihi Kronoloji
Yapının 1936 yılından bugüne uzanan dikey serüveni şu kronolojik sırayla gerçekleşti:
-
1936: Halkevi binası Mimar İzzet Baysal tarafından projelendirildi.
-
1951: Halkevlerinin kapatılmasıyla bina parçalara ayrılarak satıldı.
-
2003: Yapı, Koruma Kurulu tarafından tescillendi.
-
2022: Proje kamuoyuna resmen tanıtıldı.
-
2025: Mevcut eski yapı tamamen yıkıldı.
-
2026: Yapım ihalesi sonuçlandı ve 85 milyon 800 bin TL'lik sözleşme imzalandı.
