"Çingene Kızı"nın Eksik Parçası Evine Döndü: Son 23 Yılda 13 Bin Aşkın Eser Türkiye’ye Kazandırıldı
ABD'den İade Edilen Zeugma Mozaik Paneli Evine Kavuştu
Gaziantep'in dünyaca ünlü antik kenti Zeugma'dan 1960'lı yıllarda kaçırılan ve ABD'den iadesi sağlanan 13'üncü mozaik paneli, Zeugma Mozaik Müzesi'ndeki ait olduğu ana kompozisyona büyük bir törenle yerleştirildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un katılımıyla düzenlenen törene; Gaziantep Valisi Kemal Çeber, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin ve çok sayıda davetli katıldı. Bakan Ersoy, törende yaptığı konuşmada kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede yürütülen kararlı çalışmalara dikkat çekerek, son 23 yılda toplam 13 bin 454 kültür varlığının Türkiye'ye geri kazandırıldığını, bu eserlerin 9 bin 139'unun ise sadece son 8 yılda ülkeye getirildiğini açıkladı.
"Çingene Kızı" Figürünün Eksik Parçası Tamamlandı
Gaziantep'in medeniyetler tarihindeki önemine değinen Bakan Ersoy, kamuoyunda "Çingene Kızı" olarak tanınan figürün bugün yalnızca kentin değil, Türkiye'nin dünyaya açılan en önemli kültürel simgelerinden biri haline geldiğini belirtti.
1960'lı yıllarda gerçekleştirilen yasa dışı kazılarla aynı taban mozaiğine ait çok sayıda panelin yurt dışına kaçırıldığını hatırlatan Ersoy, 2018 yılında ABD'deki Bowling Green Eyalet Üniversitesi'nde bulunan 12 panelin Türkiye'ye getirildiğini anımsattı. Karşılıklı iyi niyet ilişkileri çerçevesinde, iade edilen bu panellerin replikaları Gaziantepli ustalar tarafından Fırat taşlarıyla aslına uygun olarak üretilmiş ve 2022 yılında Bowling Green Eyalet Üniversitesi'ne teslim edilmişti.
13'üncü Panelin Satışa Sunulduğu Tespit Edildi
Törene konu olan milattan sonra 2. ve 3. yüzyıllara tarihlenen 13'üncü panelin serüvenini de paylaşan Bakan Ersoy, eserin Grenoble Alp Üniversitesi'nden Dr. Camila Felag'ın araştırmaları ve Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay'ın bilimsel değerlendirmeleri sayesinde tespit edildiğini söyledi.
Uluslararası müzayede takip çalışmaları sırasında bu panelin yeniden satışa sunulduğunun belirlenmesi üzerine Türkiye derhal iade girişimlerini yeniledi. ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi tarafından yürütülen başarılı sürecin ardından eserin Türkiye'ye iadesi gerçekleştirildi.
"Sadece Bir Mozaiği Değil, Hafızayı da Tamamlıyoruz"
Bakan Ersoy, iade edilen bu panelin sadece tek bir eserin dönüşü anlamına gelmediğini vurgulayarak, "Her kültür varlığının kendine özgü bir hikayesi, ait olduğu bir bağlam vardır. Bugün bu parça yerine döndükçe sadece bir mozaiği tamamlamıyoruz; zedelenen bir hafızayı onarıyor, tarih sayfalarındaki boşlukları dolduruyor ve bir kültürel değeri ait olduğu değerler bütünüyle bir araya getiriyoruz," dedi.
Bakan Ersoy ayrıca ABD ile 2021 yılında imzalanan ve bu yıl 5 yıllığına uzatılan Kültür Varlıklarına İlişkin Mutabakat Zaptı sayesinde Boubon Antik Kenti kökenli Lucius Verus ve Septimius Severus heykelleri ile 65 yıllık bir mücadelenin ardından getirilen Marcus Aurelius heykelinin de ana vatanına döndüğünü hatırlattı. Benzer şekilde, Zeugma'dan İtalya'ya kaçırılan Satornila Steli de 2023 yılında ülkeye kazandırılmıştı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, bu topraklardan yasa dışı yollarla çıkarılmış her kültür varlığı ait olduğu topraklara dönene kadar aynı azim ve kararlılıkla çalışmalarını sürdüreceğini vurguladı.
