TÜRKİYE, PAKİSTAN VE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA ORTAK SAVUNMA İÇİN MEKKE ANLAŞMASI TBMM'DEN GEÇTİ

Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında stratejik, askeri ve savunma sanayi alanlarında derin bir iş birliği öngören Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşme süreçleri tamamlandı. Meclis’te yapılan oylama sonucunda söz konusu anlaşma 279 oyla kabul edilerek onaylandı.

İç onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından resmen yürürlüğe girecek olan anlaşma, üç ülke arasında hem bölgesel güvenlik hem de savunma sanayii alanında yeni bir dönemin kapılarını aralıyor.

MÜŞTEREK SAVUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE 2. MADDE KRİTERİ

Anlaşma metninde "Çekirdek Taraflar" olarak tanımlanan Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan; egemenlik, toprak bütünlüğü ve uluslararası hukuka saygı temelinde birbirlerine müşterek savunma yükümlülüğü taşıyor.

Anlaşmanın en kritik maddesi olan 2. Madde uyarınca; taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı ya da askeri saldırganlık, tüm taraflara yapılmış bir saldırı olarak kabul edilecek. Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesindeki "meşru müdafaa hakkı" çerçevesinde şekillenen bu maddeye göre, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkanlar dahil tüm karşılıklı yardım olanaklarıyla derhal destek sağlanacak.

Ancak metinde yer alan hükümlere göre savunma yardımı 'otomatik' ve 'şartsız' devreye girmeyecek:

• Talep Şartı: Yardım için öncelikle saldırıya uğrayan ülkenin resmi talepte bulunması gerekiyor.

• Oydaşma İlkesi: Üç ülkenin yapacağı objektif değerlendirme ve oy birliği (oydaşma) sağlanmadan karar verilemeyecek. Askeri birlik gönderilmesi kararları ise Anayasa’nın 92’nci maddesindeki usullere bağlı olarak uygulanacak.

SAVUNMA SANAYİİNDE ORTAK ÜRETİM VE AR-GE HAMLESİ

Askeri ortaklığın yanı sıra savunma sanayii alanında entegrasyonu hedefleyen anlaşma; ortak üretim, ileri teknoloji Ar-Ge projeleri, insan kaynağı yetiştirilmesi ve kapsamlı bir lojistik destek mekanizmasının kurulmasını hükme bağlıyor. Barış ve savaş hallerinde mühimmat, silah, yakıt ve yedek parça tedariği ortak bir havuzda koordine edilecek.

STRATEJİK KOMİTE VE DAİMİ SEKRETERYA

İttifakın kurumsal yapısını güçlendirmek amacıyla Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" ihdas edilecek.

• Komite dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda en az iki kez toplanacak; liderler ise gerektiğinde yılda bir kez bir araya gelebilecek.

• Anlaşma kapsamında kurulacak daimi sekretaryaya Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak.

• Sekretaryanın ilk Genel Sekreteri 3 yıllık süreyle Pakistan vatandaşı olacak.

1. ve 13. maddeler kapsamında terörle mücadele ve istihbarat paylaşımı da güvenli kanallar üzerinden yürütülecek; elde edilen gizlilik dereceli belgeler üçüncü ülkelerle paylaşılamayacak. Süresiz olarak geçerli olacak anlaşmadan taraflar, yürürlüğe girdiği ilk 10 yıl boyunca ayrılamayacak; bu sürenin ardından ise en az 3 ay önceden yazılı bildirimle çekilme hakkı kullanılabilecek.